Actueel

Laat denkvaardigheidsonderwijs over aan filosofen | docent Martin Slagter in Trouw

February 10, 2016

WOENSDAG 10 FEBRUARI 2016 Trouw

 

Leraar Nederlands, hou je bij je vakgebied. Leren schrijven is iets anders dan leren denken en de twee vereisen ook twee verschillende leerkrachten: neerlandici en filosofen. Het recente advies om leraren Nederlands ook ‘denkvaardigheid’ te laten doceren, is een slecht idee, stelt Martin Slagter. Jongeren goed Nederlands leren is al moeilijk genoeg.

Enigszins in de schaduw van de aandacht voor het adviesrapport ‘Onderwijs 2032’ bracht een groep universitaire neerlandici vorige week het ‘Manifest Nederlands op school’ uit. De reden: het schoolvak Nederlands is
niet meer ‘van deze tijd’. Er heerst op middelbare scholen veel onvrede over. Leerlingen zouden het saai vinden
en docenten Nederlands bezwijken haast onder de werkdruk. ‘Dit vraagt om een fundamentele herziening
van het curriculum Nederlands’, schrijven de opstellers van het manifest. Ze formuleren hun aanbevelingen
in acht stellingen. Hun belangrijkste drijfveer lijkt te zijn het vak Nederlands ‘leuker’ te maken en een modernere uitstraling te geven. Als centrale doelstelling van het vak Nederlands noemt het manifest: ‘bewuste geletterdheid’. Ik
vind dat prachtig, maar erg ‘modern’ komt het niet over. Evenals andere mooie onderwijsdoelstellingen als
‘eruditie’ en ‘belezenheid’ zal ‘geletterdheid’ op veel jongeren een ouderwetse indruk maken. Daar is op
zich niets mis mee, maar dan moet je niet tegelijk het vak leuker en moderner willen maken.


Zachte dwang 

Hetzelfde geldt voor het grote belang dat het manifest toekent aan een goede schrijfvaardigheid, dat weer centraal getoetst dient te worden (stelling 6). Helemaal mee eens, maar heeft iemand wel eens geprobeerd
jongeren op een leuke en moderne manier beter te leren schrijven? Leren schrijven is een weerbarstig proces,
dat veel aandacht, (zelf)discipline en oefening vereist. Vrijwel geen jongere brengt die discipline uit zichzelf
op. Goed onderwijs helpt jongeren daarbij, door zachte dwang, humor en betekenistoekenning. Wat hebben onderwijsvernieuwers toch met ‘leuk’? Onderwijs hoeft niet leuk te zijn, maar moet moeilijk zijn en uitdagend, inspanning vereisen en betekenis hebben. Het ‘leuke’ van het onderwijs zit in het resultaat: de voldoening als je na veel inspanning iets moeilijks en belangrijks onder de knie hebt gekregen.
In het manifest wordt het feit dat het programma Nederlands de laatste 25 jaar nauwelijks is veranderd (voor zover dit al klopt), ten onrechte gebruikt als een argument tégen dat programma. Dat is het echter alleen als onderwijsverandering een waarde op zichzelf is. Dat is geen uitgemaakte zaak. Dit brengt ons bij stelling 2 van het manifest, waarin gesteld wordt dat het vak Nederlands ook ‘denkvaardigheidsonderwijs’ moet zijn. Ik zou zeggen: schoenmaker, houd je bij je leest. Jongeren goed leren schrijven, lezen, spreken en luisteren is al moeilijk genoeg.
Natuurlijk is goed leren nadenken een belangrijk onderwijsdoel, misschien wel het belangrijkste. Maar waarom zou dat door neerlandici onderwezen moeten worden? Op basis waarvan denken zij dat te kunnen?


Filosofen
Zoals je het geven van Nederlands moet overlaten aan neerlandici, moet je denkvaardigheidsonderwijs overlaten aan filosofen. Zij kennen de grammatica van het denken (logica en argumenteren), zoals neerlandici die van het Nederlands kennen. Een pleidooi voor denkvaardigheidsonderwijs is in feite een pleidooi voor het vak filosofie.
Het ‘Manifest Nederlands op school’ is lovenswaardig: meer aandacht voor het vak Nederlands is welkom. Zeker de nadruk die het manifest legt op geletterdheid en schrijfvaardigheid als belangrijke doelstellingen van het vak Nederlands is een goede zaak. Maar die doelstellingen bereik je alleen als het vak veel meer dan nu door bevoegde neerlandici wordt gegeven, die zelf over een superieure schrijfvaardigheid beschikken. En laten zij zich bij hun leest
houden en het leren nadenken overlaten aan daartoe bevoegde filosofen.


Martin Slagter
neerlandicus en filosoof
 

Please reload

Nieuw

Willem Schoonen (voormalig hoofdredacteur Trouw ) docent Journalistiek & Media aan de HTF

February 27, 2014

1/3
Please reload

Recente berichten
Please reload