Actueel

Altijd 'online' zijn: grenzen stellen of pure noodzaak? | Alumnus Anne-Marie Buis

 Altijd ‘online’

 

Door de digitalisering zijn we vaak de hele dag ‘online’ en dus ook beschikbaar voor collega’s. Is dat wel gewenst, terwijl we uit onderzoek weten dat het onze gezondheid schaadt? HTF-alumnus Anne-Marie Buis beschouwt grenzeloos werken als een gegeven, waartoe we ons moeten verhouden. Johan Maas bespreekt graag het recht om onbereikbaar te zijn. 

 

‘Je moet je eigen grenzen kennen, verkennen en bewaken.' Anne-Marie Buis, senior adviseur UBR-Organisatie

 

Anno 2019 zie ik grenzeloos samenwerken als een noodzaak, en de mogelijkheid om grenzeloos te kunnen werken als een gegeven. Nu moeten we nadenken hoe we ons hiertoe willen verhouden. Niet alleen op individueel niveau, maar zeker ook op het niveau van organisaties. Hoe wil je als individuele medewerker omgaan met het feit dat het werk altijd en overal toegankelijk is, en hoe ga je daar als organisatie of als team mee om? Wat wil je met elkaar afspreken, en hoe ga je om met individuele voorkeuren. Zijn er gemeenschappelijke grenzen? Is het voor ons werk nodig om met z’n allen ’s ochtends zo tussen 8.00 uur en 9.00 uur in de file aan te sluiten of in het OV te stappen? Om vervolgens rond hetzelfde tijdstip achter een bureau plaats te nemen? Dat idee past alleen nog in het tijdperk van vóór de digitalisering. Daarnaast is er grenzeloosheid in samenwerken nodig omdat het werk, de opgaven waaraan wij werken, daar vaak om vragen. De wereld is complex, we leven in een netwerksamenleving waarin alles met elkaar in verbinding staat. Voor veel van die opgaven moeten we zelf de samenwerking zoeken met partners binnenen buiten de eigen organisatie. Daardoor gaan traditionele grenzen met wie je werkt, hoe je werkt maar ook waar en wanneer je werkt, automatisch verschuiven. De ondernemerszin en de flexibiliteit die datvan medewerkers vraagt, staat op gespannen voet met traditionele bureaucratische waarden zoals voorspelbaarheid, regelgetrouwheid en controleerbaarheid. Dit betekent dat je op een verantwoordelijke manier om moet kunnen gaan met het feit dat die grenzen zijn verlegd en met de ruimte die je daarbij krijgt. Je moet je eigengrenzen kennen, verkennen en bewaken en tijdig aan kunnen kloppen wanneer dat nodig is. In teams en organisaties moet het gesprek gevoerd worden over wat belangrijk is in de samenwerking. Welke normen en waarden worden gedeeld alshet gaat om de toename in autonomie in relatietot de manier waarop je wil samenwerken? En wat is het belang voor de organisatie van het werk?Hoe zorg je ervoor dat je een team blijft, ondanks dat je elkaar minder vanzelfsprekend op kantoor tegenkomt? Daarvoor is het nodig die abstracte waarden te vertalen naar een dagelijkse praktijk. De bottom line: we moeten door het wegvallen van de grenzen in tijd en plaats, stilstaan bij de grenzen die we zelf willen stellen. Alleen dan realiseren we een werkbare praktijk.

 

'Maak afspraken in je team.' - Johan Maas, directeur Bedrijfsvoering bij het ministerie van EZK

 

‘Wie een grenzeloos beroep doet op mensen, raakt automatisch de grenzen van mentale fitheid, weerbaarheid en arbeidsproductiviteit. Daar ligt een bijzonder groot gevaar. Ik heb wel sympathie voor het voorstel van PvdA-kamerlid Gijs van Dijk om het ‘recht op onbereikbaarheid’ te regelen. Hij pleit voor een wijziging van de Arbeidstijdenwet, een oplossing om de grenzeloosheid enigszins te nuanceren. Het doel daarvan: goed werkgeverschap bevorderen en het hoge burn-outcijfer terugdringen. Het recht op onbereikbaarheid vormt wat mij betreft geen recht an sich, maar moet eerder ruimte bieden aan medewerkers om er persoonlijke afspraken over te maken. Zodat we de mogelijkheid krijgen om zelf eigen tijd in te roosteren. Dát is de kern van het recht op onbereikbaarheid: geef elkaar de ruimte. Het grote nadeel van altijd online zijn, is namelijk dat de grens tussen privé en werk vertroebelt. Daar moeten we een collectief standpunt over innemen. Spreek in werk- teams af dat iedereen in het team het recht heeft om vrij te zijn. Dat kan in de praktijk betekenen dat het ene team duidelijke afspraken formuleert, en dat een ander daar losser mee omgaat en aangeeft juist altijd Johan Maas, directeur Bedrijfsvoering bij het ministerie van EZK: 'Maak afspraken in je team' bereikbaar te willen en mogen zijn. En natuurlijk mag je daar ook weer op terugkomen. Laten we ook niet te paternalistisch of te betuttelend worden: we hoeven het niemand op
te leggen, zo lang de mogelijkheid er maar bestaat. Zelf ben ik nog lichtelijk van de oude stempel: als je ’s avonds iemand belt, moet dat gelden als een uitzondering en geen vanzelfsprekendheid zijn. Grenzen stellen. Het is een groot goed. Ik vergelijk het graag met een schoolplein: als kind vond je het plein vroeger heel groot, maar het gaf toch een gevoel van veiligheid. Dat komt doordat er een hek omheen zat. Ik denk dat we op het gebied van de bereikbaarheid ook zo’n soort hek nodig hebben.’

 

Frankrijk en Duitsland: speciale regels

 

Sinds 1 januari 2017 zijn bedrijven inFrankrijk met minstens vijftig werknemers verplicht om elk jaar met hun werknemerste overleggen over e-mails en telefoontjes buiten werktijden. Ze moeten daarover samen een akkoord bereiken. In de Franse wet is verankerd dat werknemers hun bedrijf voor de rechter kunnen slepen als de gemaakte afspraken worden geschonden. Daarbij is er wel een complicerende factor: de werknemer moet kunnen aantonen dat hij psychischeof lichamelijke schade heeft opgelopen omdat de werkgever buiten de werkuren bereikbaarheid van hem of haar verwachtte.In Duitsland hebben veel grote bedrijven zelf initiatieven genomen om hun werknemers te beschermen tegen werkstress buiten werktijd. Zo kunnen werknemers bij Volkswagen een half uur na het einde van de werkdag geen e-mails meer versturen.Bij autobouwer Daimler kunnen werknemers tijdens hun vakantie een «auto-delete» activeren in hun mailbox.

 

Wat vindt de OR?

 

De GOR-Rijk neemt geen officieel standpunt in over het onderwerp ‘grenzeloos werken’. Toch vinden de GOR-leden Johan Remmits en Richard van Slingerland dat zij wel degelijk een rol hebben te vervullen en de 120.000 ambtenaren ‘op zijn minst moeten beschermen’. ‘We willen bijdragen aan een prettige werkomgeving, waar collega’s kunnen excelleren’, zegt Remmits, sinds 2017 voorzitter van de GOR-Rijk. ‘Dat betekent dat we onze ogen niet moeten sluiten voor technologische ontwikkelingen en de mogelijkheden die we daarmee krijgen. Tegelijkertijd moet iedereen een goede balans kunnen vinden tussen werk en privé.’ Van Slingerland sluit daar bij aan:‘We vinden het blijkbaar heel normaal dat als je op vrijdagmiddag om 17.00 uureen mailtje stuurt, dat de ander dat op maandagochtend allang heeft gelezen, verwerkt en beantwoord. Maar is dat wel zo normaal? Gun elkaar ook rust en ruimte! Dat willen we graag benadrukken.’Het onderwerp zetten Remmits en Van Slingerland regelmatig bij de GOR-Rijk op deagenda. Remmits: ‘In landen als Frankrijk en Duitsland is er allang wetgeving op het gebied van grenzeloos werken. Bij onsnog niet. Dat is typerend. Ik vind dat wedit onderwerp dan maar zelf op de radar moeten krijgen. Daarom willen we iedere manager bij de Rijksoverheid meegeven: praat erover met je team en vraag wat ieders wensen zijn.’  

 

 

Anne-Marie Buis is senior adviseur UBR-Organisatie bij het Ministerie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ze is in 2017 afgestudeerd bij de HTF, afstudeerrichting Beleid & Bestuur. 

 

Bron: BinnenbeRijk - editie mei 2019

 

.

.

.

 

Please reload

Nieuw

Willem Schoonen (voormalig hoofdredacteur Trouw ) docent Journalistiek & Media aan de HTF

February 27, 2014

1/3
Please reload

Recente berichten
Please reload